Oprecht advies is altijd een daad van verbondenheid

Beste broeders kardinalen,

ik heet u van harte welkom en dank u oprecht dat u opnieuw op mijn uitnodiging bent ingegaan. Uw aanwezigheid getuigt van de zorg voor de hele Kerk die wij delen in de dienst aan het Volk van God en aan de missie die de Heer ons heeft toevertrouwd.

Tijdens het consistorie van afgelopen januari had ik een eenvoudige wens geuit: dat deze bijeenkomsten ons zouden helpen om steeds meer te leren ‘samen te werken in dienst van de Kerk’ en om ‘een dialoog voort te zetten die mij helpt bij de dienst aan de missie van de hele Kerk’. Dat waren niet alleen inleidende woorden. Ik blijf van mening dat dit een van de belangrijkste verantwoordelijkheden is die aan het College van Kardinalen is toevertrouwd. Ook wij, net als de hele Kerk, leren al doende. Gemeenschap is nooit een resultaat dat voor eens en voor altijd is verworven: het blijft een dagelijkse bekering, die vorm krijgt in het gebed en door concrete houdingen, vertrouwensrelaties en de bereidheid om naar elkaar te luisteren.

In de afgelopen maanden heb ik er herhaaldelijk op gewezen dat wij geroepen zijn om bouwers te zijn van de gemeenschap van Christus, een gemeenschap die gestalte krijgt in een synodale Kerk waarin iedereen meewerkt aan dezelfde zending, ieder volgens zijn eigen charisma en ambt.

Zoals ik tegen de Romeinse Curie zei, wordt deze gemeenschap „niet zozeer opgebouwd met woorden en documenten, maar door concrete gebaren en houdingen die tot uiting moeten komen in ons dagelijks leven, ook op het werk“. Het mysterie van Kerstmis als bron van zending en communio, [[9762|+13]] Wij zijn geen hoeders van particuliere belangen, maar „leerlingen en getuigen van het Rijk Gods, geroepen om in Christus het zuurdesem van de universele broederschap te zijn“. Het mysterie van Kerstmis als bron van zending en communio, [[9762|+15]]

Om deze reden heb ik gewild dat ons werk zich zou concentreren op vier thema’s die onderling nauw met elkaar verbonden zijn.

Allereerst worden wij uitgenodigd om de wereld te aanschouwen waarin de Kerk geroepen is het Evangelie te verkondigen. Voordat we ons afvragen wat we moeten doen, moeten we even stilstaan bij de werkelijkheid, ernaar kijken met de ogen van het geloof en ons laten prikkelen door te luisteren naar onze broeders en zusters. Zoals ik enkele weken geleden heb gezegd: „Jezus wandelt door de straten, doorkruist de pleinen, bezoekt onze wijken, is aanwezig op de plaatsen van ons dagelijks leven, als de nabije God die met zijn volk meegaat, als de Heer van de geschiedenis“. Pasen verdrijft de haat en brengt de machtigen ten val, [[9852|+5]] En ook vandaag gaat de Heer ons nog steeds voor in de geschiedenis, en de Kerk is in de eerste plaats geroepen om zijn aanwezigheid te herkennen.

Vervolgens zullen we samen nadenken over de cultuur van de macht en de beschaving van de liefde. Velen van jullie komen uit gebieden die getekend zijn door oorlog, geweld, sociale of religieuze polarisatie. Maar niemand van ons is vreemd aan de vele vormen van conflict, onderdrukking en verdeeldheid die onze samenlevingen vandaag de dag doorkruisen. Daarom betreft het onderscheidingsvermogen dat wij moeten aanwenden ons allen en daagt het de missie van de Kerk in elke context uit. De encycliek Magnifica humanitas biedt ons enkele waardevolle sleutels om deze tijd te begrijpen. Het interesseert mij vooral te horen hoe deze pagina’s weerklank vinden in jullie Kerken, welke vragen ze oproepen, welke perspectieven ze openen, welke stappen ze suggereren. Een encycliek zet immers haar weg voort wanneer ze wordt aanvaard, geïnterpreteerd en belichaamd in het concrete leven van de Kerken.

Tijdens de derde sessie zullen we nog dieper ingaan op de Magnifica humanitas, waarbij we ons afvragen welke bijdrage de Kerk kan leveren aan de opbouw van het algemeen welzijn. We leven in een tijd waarin de verleiding tot versnippering toeneemt en particuliere belangen gemakkelijk de overhand krijgen. De sociale leer van de Kerk herinnert ons eraan dat het algemeen welzijn niet vanzelf ontstaat, maar gedeelde verantwoordelijkheid vereist. Voor de Kerk krijgt dit een heel concrete vorm: een synodale stijl ten dienste van de zending van het Rijk. De encycliek Magnifica humanitas in nr. 86[9800|86] herinnert hieraan en voegt eraan toe dat dit aandacht vereist voor de manier waarop beslissingen worden genomen en verantwoordelijkheden worden uitgeoefend, in transparantie, evaluatie en medeverantwoordelijkheid.

Ten slotte zullen we een sessie wijden aan het implementatietraject van de Synode. Deze laatste sessie introduceert geen nieuw thema, maar bundelt en brengt in verband wat we in de voorgaande sessies hebben gedeeld. Geconfronteerd met de wonden van de wereld, de opbouw van het algemeen welzijn en de zending van de Kerk, wijst synodaliteit een manier van handelen aan: luisteren, onderscheiden en samen de verantwoordelijkheid op ons nemen voor de keuzes die de Heer ons toevertrouwt. Synodaliteit is niet in de eerste plaats een reeks procedures; zoals ik al meerdere malen heb gezegd, is synodaliteit een houding, een openheid, een bereidheid om te begrijpen. Soms is het geïnterpreteerd als een afzwakking van het gezag. In werkelijkheid helpt het ons de betekenis van het gezag zelf dieper te begrijpen, dat bestaat om de gemeenschap te bewaren, de deelname van iedereen te bevorderen en de gezamenlijke weg van de Kerk te sturen.

Deze vier zittingen vinden hun samenhang in het missionaire perspectief dat we tijdens het laatste consistorie hebben gedeeld en waarnaar ik in de brief van afgelopen april heb verwezen. We zijn hier niet in de eerste plaats om na te denken over het interne leven van de Kerk.

Alle thema’s die we zullen behandelen — de blik op de wereld, vrede, het algemeen welzijn, synodaliteit — komen samen in één vraag: hoe kunnen we onze Kerken vandaag helpen het Evangelie met meer trouw, vrijheid en geloofwaardigheid te verkondigen? De missie is niet zomaar een van de vele taken van de Kerk. Het is haar bestaansreden en juist daarom wordt het ook het criterium dat ons onderscheidingsvermogen stuurt. Wanneer we leren naar elkaar te luisteren, samen verantwoordelijkheid te dragen en het werk van de Heilige Geest in de verschillende Kerken te herkennen, verbeteren we niet alleen onze manier van werken: we worden een Kerk die beter in staat is om de mannen en vrouwen van onze tijd tegemoet te treden en hun de vreugde van het Evangelie te getuigen.

Daarom wil ik u om een bijzondere hulp vragen. Het ambt dat de Heer mij heeft toevertrouwd, kan niet in mijn eentje worden uitgeoefend. Het heeft uw ervaring nodig, uw pastorale wijsheid, uw kennis van de Kerken en de volkeren die u zijn toevertrouwd. Ik reken op u om mij te helpen onderscheiden wat de Heilige Geest vandaag tegen de Kerk zegt. Ik heb uw steun nodig: krachtig, uitgesproken en openbaar. Ik heb behoefte eraan om mij door jullie gesteund te voelen als door broeders.

Ik vraag jullie dan ook om mij niet alleen tijdens deze werkdagen te begeleiden, maar ook in de dagelijkse dienst aan de gemeenschap van de universele Kerk. Help mij te luisteren naar wat er in de Kerken naar voren komt, de tekenen van hoop te herkennen die vaak in de stilte groeien, maar ook de inspanningen, de misverstanden en de weerstanden niet te negeren die de weg kunnen vertragen. Ik heb behoefte aan jullie vrijheid, jullie openhartigheid en jullie loyaliteit. Oprecht advies is altijd een daad van gemeenschap.

Ik vraag jullie bovendien om, ieder in zijn eigen Kerk en in zijn eigen ambt, deze stijl van kerkelijk onderscheidingsvermogen te ondersteunen. Ik weet dat dit geduld vereist en soms vragen oproept. Toch ben ik ervan overtuigd dat de Heer ons een meer evangelische manier leert om samen de verantwoordelijkheid te dragen die Hij ons heeft toevertrouwd. Ook hiervan hangt de geloofwaardigheid van ons getuigenis en de vruchtbaarheid van onze zending af.

Ik wil u daarom aanmoedigen om het werk in de groepen met overtuiging te beleven. Ik weet heel goed dat dit voor velen van ons niet de gebruikelijke manier is om een consistorie te houden. Toch maakt ook dit deel uit van de weg waarlangs de Heer ons leidt. Uiteraard blijft er ook ruimte voor persoonlijke bijdragen en, zoals altijd, kan iedereen mij vrijelijk opmerkingen of vertrouwelijke overwegingen doen toekomen. Maar ik vraag u om vol vertrouwen aan deze kerkelijke oefening deel te nemen. Ook wij leren synodaliteit door deze in de praktijk te brengen; we leren samen te groeien in gemeenschap. Ik dank u nu al voor uw bereidwilligheid, voor uw innerlijke vrijheid en voor uw liefde voor de Kerk.

Laten we deze dagen toevertrouwen aan de Heilige Geest, opdat Hij ons ontvankelijk maakt voor Zijn stem en ons de genade schenkt om samen te zoeken naar wat het Evangelie en het welzijn van het Volk van God het beste dient.

Dank u.