Over de H. Thomas van Aquino

Ik zou niet één minuut, maar een uur willen hebben om tot u te spreken, want ik kom in een wereld vol wonderen, en het eerste wonder bent u, die mij zo ontvangt!

Ik dacht in Aquino bijna als een onbekende aan te komen, als een vluchtige pelgrim voorbij te gaan en niemand te ontmoeten, behalve de bisschop en de priesters die deze basiliek dienen. Zonder te verwachten dat ik deze onmiddellijke aanblik zou hebben van een zo talrijke, zo goede en zo gastvrije bevolking. Dat is de eerste en grootste verrassing, en wat mij vervult van geluk, vanwege uw ontvangst! En bovendien heb ik vernomen dat u inmiddels een industriestad bent; men heeft mij zelfs een machine getoond die u geproduceerd hebt. U bevindt zich al in de "grote kringloop" van de moderne beschaving die zich ontwikkelt, en ik raad u aan - zonder uw velden te verlaten, die tuinen zijn van schoonheid, welvaart en vruchtbaarheid - aan dit werk in de natuur ook de andere inspanning toe te voegen, de moderne inspanning van de industrie. Ik feliciteer u en allen die verdienste hebben in deze ontwikkeling. En ik, die mij herinner wat hier, in Montecassino, tijdens en na de oorlog is gebeurd, en hoeveel er is gewerkt om het hele panorama van uw woningen te herstellen - Ik was werkelijk verwonderd en gelukkig om de hele vlakte als het ware "geglazuurd" te zien met nieuwe huizen, nieuwe woningen - alles is nieuw! Ik heb uw straten gezien: mooi, schoon, modern. U hebt niets te benijden van een stad "in het Noorden", waar men verder gevorderd heet te zijn in de zorg voor de dingen van deze wereld. Ik verheug mij daar zeer over en wil ook een gedachte richten aan hen die hebben gewerkt zodat uw leven dit aanzien en deze vernieuwingskracht heeft gekregen. Ik heb degenen gekend die dit werk hebben bevorderd, maar ik wist niet dat de resultaten zo aanzienlijk en zo lofwaardig, hoopvol en veelbelovend voor uw toekomst waren. Ik zei: ik zou zoveel tijd willen hebben! Ach, hoe overdrijven wij soms in onze verlangens! Maar het zijn de verlangens van het hart: met ieder van u te spreken, tot ieder een woord te richten, ieder mijn genegenheid, mijn bewondering en onze waardering te betuigen - voor ieder afzonderlijk en voor heel deze bevolking! Hoeveel priesters heb ik gezien, hoeveel bisschoppen zijn hier aanwezig die mijn komst met hun aanwezigheid wilden eren, hoeveel burgemeesters! Ook het volk is aanwezig in zijn burgerlijke en organisatorische uitdrukking. Mogen allen gezegend zijn: de herders van de zielen en ook de bestuurders van steden, dorpen en aardse zaken! Wees allen gezegend! En ik heb de gezinnen gezien, de kinderen, zo velen, zo velen! Ik zou ieder werkelijk willen strelen en ieder mijn zegen willen geven! Weet dat deze minuut die ik met u doorbreng voor mij van onschatbare waarde is! Want zij vervult mijn hart met zulk een overvloed aan gevoelens, met zulk een visie, met zulk een bewustzijn van mijn ambt, dat ik werkelijk zou willen kunnen doen wat Jezus deed toen Hij te midden van de menigte was: zijn genaden vermenigvuldigen. Moge de Heer u zegenen!

Deze stad is te beroemd om hier niet ten minste een korte halte te maken om haar te eren en in haar midden de bisschop, de priesters, de gelovigen en ook de burgerlijke autoriteiten van Aquino te ontmoeten. Wij hebben met grote eerbied Fossanova bezocht[3615], waar Sint-Thomas is gestorven. Nu bezoeken wij met niet minder devotie de stad die Sint-Thomas zijn titel geeft en die beroemd is in de hele wereld en, zou ik zeggen, in de hele geschiedenis en cultuur: Aquino! En juist dezer dagen hoorde ik een religieuze (om te tonen hoe uw naam door ruimte en tijd vliegt), een goede zuster uit Amerika zeggen. "Hoe heet u?" - "Aquinas!", wat betekent: "van Aquino"!

Wij zijn dan ook verheugd vandaag met u een ogenblik van gebed te kunnen delen om de herinnering aan Sint-Thomas te eren en zijn voorspraak in te roepen.

En tot u, inwoners van Aquino, wat zullen wij zeggen? Het is zeker overbodig u aan te raden blij en trots te zijn dat u afstammelingen en medeburgers bent van zo'n groot man - een heilige, een kerkleraar, zeker een van de grootste figuren uit de geschiedenis van de mensheid, die de leer van de Kerk heeft verlicht zoals misschien niemand anders dat in haar geschiedenis heeft gedaan. Wat een grote eer voor u, wat een groot geluk! Laat ons u echter dit wensen en zelfs aanbevelen — iets wat uw verantwoordelijkheid en uw geestelijk antwoord betreft: zorg dat u waardig bent de naam van Sint-Thomas van Aquino te dragen!

En hoe zou een bevolking als de uwe, zeven eeuwen na zijn dood, en nu opgenomen in een geheel andere historische, sociale en industriële context dan die waarin hij leefde en werkte, toch in zekere zin in de lijn van zijn traditie kunnen staan? Hoe kunt u zich kinderen, verwanten en medeburgers van Sint-Thomas noemen?

U pretendeert natuurlijk niet met zijn wijsheid te wedijveren, noch zijn religieuze of intellectuele roeping te volgen. Niemand kan zich naast zo’n Meester plaatsen! Maar wij allen, als trouwe kinderen van de Kerk, kunnen en moeten in zekere mate zijn leerlingen zijn! En dat zullen wij zijn als wij aan onze religieuze vorming en opleiding het belang geven dat zij verdient.

Waar, zo niet in Aquino, moet de studie van onze godsdienst - ook in haar eenvoudige en volkse vorm, maar toch noodzakelijke en wijze vorm - in ere worden gehouden en met bijzondere toewijding door allen worden beoefend? Als u niet trouw bent aan de leer en het erfgoed van wijsheid, studie en begrip van Gods openbaring waarvan meester Thomas getuige en verspreider was, wie dan wel? Als u niet de eerste leerlingen van Sint-Thomas van Aquino bent, wat zullen anderen dan zeggen? "In Aquino denkt men er niet aan, dus?"

Dit is dan de les die nog altijd van uw heilige meester, Thomas van Aquino, tot ons komt: laten wij studieuze mensen zijn, laten wij zorgvuldige en liefdevolle aandacht schenken aan dat oude woord dat een grote werkelijkheid aanduidt: de christelijke leer. Die welke u wordt onderwezen door uw bisschop, uw pastoor, uw priesters en uw leraren en leraressen godsdienst - zowel in de kerk als op school. Juist vanmorgen hebben wij in audiëntie een talrijke groep studenten ontvangen uit heel Italië, die kwamen om als winnaars van de "Concorso Veritas" te worden gehuldigd. Het zijn studenten die vrijwillig godsdienst studeren in de hogere klassen en zelfs examens afleggen waartoe zij niet verplicht zijn, om blijk te geven van verstand en liefde voor de christelijke leer. Weet u, ik hoopte: "Zou er niet één uit Aquino bij zijn?" Ik weet het niet, want wij hebben dit niet kunnen nagaan. Maar als de Heer ons het leven schenkt, moge er volgend jaar ten minste één, twee, tien, honderd van uw kinderen uit Aquino komen, waar men de studie van de godsdienst liefheeft! Dat zou zeer mooi zijn.

Daarom dringen wij aan op deze aanbeveling: als u werkelijk beseft welke eer het is tot Aquino te behoren, dat de naam geeft aan de grootste theoloog van onze scholen, niet alleen middeleeuwse maar ook moderne scholen, wees dan ijverig en toegewijd in de regelmatige en volhardende studie van de godsdienst. Mij komt in gedachten dat een staatsman en universiteitsprofessor, die hier aanwezig is, enkele dagen geleden nog heeft uitgelegd hoe het denken van Sint-Thomas van Aquino nog steeds de dragende structuur van onze cultuur vormt!

Deze aanbeveling richten wij in het bijzonder tot studenten die uit roeping het kerkelijke of religieuze leven hebben gekozen: seminaristen, eer Sint-Thomas door de studie van zijn denken!

De Kerk heeft, terwijl zij het als legitiem en noodzakelijk beschouwt nieuwe en verschillende vormen van religieuze cultuur te leren kennen, nooit opgehouden - ook niet in haar recente Concilie - een voorkeur voor de studie van de werken van Sint-Thomas aan te bevelen. Hij is zó'n meester dat hij ook vandaag nog actueel wordt geacht en, te midden van zoveel meningen die betwistbaar of onjuist zijn, als providentieel! Moge deze aansporing uitgaan naar onze seminaries, religieuze huizen en universiteiten!

En zo richt onze stem zich juist vanuit Aquino ook tot de leraren filosofie en theologie die in heel de Kerk van Christus de grote missie vervullen de authentieke leer van de Kerk door te geven.

Wij kijken naar hen die zich aan studie en onderwijs hebben gewijd met groot vertrouwen en grote hoop! Wij vragen hen hier, in naam van Christus, trouw te zijn aan het leergezag dat Christus aan zijn Kerk heeft toevertrouwd; zoals Sint-Thomas gepassioneerd te zijn voor de Waarheid, voor de religieuze waarheid in haar authentieke uitdrukking! Moge tot hen, bij deze gelegenheid en vanuit dit centrum van de herinnering aan Sint-Thomas van Aquino, vanuit deze gezegende plaats, onze vaderlijke aansporing gaan, onze bemoedigende dankbaarheid en onze Apostolische Zegen!