8. De Kerk, pelgrim door de geschiedenis op weg naar het hemelse vaderland

Broeders en zusters, goedemorgen en welkom!

Wanneer wij vandaag stilstaan bij een gedeelte van hoofdstuk VII van de constitutie van het Tweede Vaticaans Concilie over de Kerk[617|+101], willen wij nadenken over een wezenlijk kenmerk ervan: de eschatologische dimensie. De Kerk trekt immers door deze aardse geschiedenis heen, steeds gericht op haar uiteindelijke bestemming: het hemelse vaderland. Het gaat om een fundamentele dimensie die wij nochtans vaak uit het oog verliezen, omdat onze aandacht zo sterk gericht is op wat onmiddellijk zichtbaar is en op de concrete dynamieken van het leven van de christelijke gemeenschap.

De Kerk is het volk van God dat door de geschiedenis trekt, met het Rijk van God als doel van heel haar handelen. vgl: Lumen Gentium, 9[[[617|9]]] Jezus heeft de Kerk juist gesticht door dit Rijk van liefde, gerechtigheid en vrede te verkondigen. vgl: Lumen Gentium, 5[[[617|5]]] Daarom worden wij geroepen om de gemeenschappelijke en kosmische dimensie van de verlossing in Christus voor ogen te houden en onze blik te richten op deze uiteindelijke horizon, zodat wij alles vanuit dat perspectief kunnen beoordelen en verstaan.

De Kerk leeft in de geschiedenis ten dienste van de komst van het Rijk van God in de wereld. Zij verkondigt altijd en aan allen de woorden van deze belofte. In de viering van de sacramenten, vooral in de eucharistie, ontvangt zij er reeds een onderpand van. In relaties van liefde en dienstbaarheid brengt zij de logica ervan tot leven. Tegelijk weet zij dat zij de plaats en het middel is waardoor de vereniging met Christus “nauwer” verwezenlijkt wordt Lumen Gentium, 48[[617|48]], terwijl zij erkent dat God in de heilige Geest ook buiten haar zichtbare grenzen het heil kan schenken.

In dit verband doet de constitutie Lumen Gentium[617] een belangrijke uitspraak: de Kerk is “het universeel sacrament van het heil” Lumen Gentium, 48[[617|48]], dat wil zeggen teken en instrument van die volheid van leven en vrede die God heeft beloofd. Dat betekent dat zij niet volledig samenvalt met het Rijk van God, maar er kiem en begin van is, want de voltooiing zal pas aan het einde van de tijden aan de mensheid en aan de schepping worden geschonken. Gelovigen in Christus trekken daarom door deze aardse geschiedenis, waarin het goede groeit maar ook onrecht en lijden aanwezig blijven, zonder zich te verliezen in illusies of wanhoop. Zij leven vanuit de belofte van “Hem die alles nieuw maakt” (Openb. 21, 5)[b:Openb. 21, 5].

Daarom vervult de Kerk haar zending tussen het “reeds” van het begin van Gods Rijk in Jezus en het “nog niet” van de beloofde en verwachte voltooiing. Als behoedster van een hoop die de weg verlicht, heeft zij ook de opdracht om duidelijke woorden te spreken tegen alles wat het leven aantast en de ontplooiing ervan verhindert. Zij wordt geroepen partij te kiezen voor de armen, de uitgebuiten, de slachtoffers van geweld en oorlog, en voor allen die lijden naar lichaam en geest. vgl: Compendium van de Sociale Leer van de Kerk, 159[[[769|159]]]

Als teken en sacrament van het Rijk is de Kerk het pelgrimerende volk van God op aarde dat, juist vanuit de uiteindelijke belofte, de dynamieken van de geschiedenis leest en interpreteert in het licht van het Evangelie. Zij klaagt het kwaad aan in al zijn vormen en verkondigt, met woorden en daden, het heil dat Christus voor heel de mensheid wil realiseren: zijn Rijk van gerechtigheid, liefde en vrede. De Kerk verkondigt dus niet zichzelf; integendeel, alles in haar moet verwijzen naar het heil in Christus.

Vanuit dit perspectief wordt de Kerk geroepen om nederig de menselijke broosheid en vergankelijkheid van haar eigen instellingen te erkennen. Hoewel zij ten dienste staan van het Rijk van God, dragen zij toch het voorbijgaande gelaat van deze wereld. Lumen Gentium, 48[[617|48]] Geen enkele kerkelijke instelling mag absoluut gemaakt worden. Omdat zij leven binnen de geschiedenis en de tijd, worden zij geroepen tot voortdurende bekering, tot vernieuwing van vormen en hervorming van structuren, tot een steeds hernieuwde vernieuwing van relaties, zodat zij werkelijk aan hun zending beantwoorden.

Ook de relatie tussen de christenen die vandaag hun zending vervullen en hen die hun aardse bestaan reeds hebben voltooid en zich bevinden in een toestand van loutering of heerlijkheid, moet begrepen worden binnen de horizon van het Rijk van God. Lumen Gentium[617] leert immers dat alle christenen samen één Kerk vormen, dat er een gemeenschap en een delen in geestelijke goederen bestaat, gegrond in de verbondenheid van alle gelovigen met Christus, en dat er een broederlijke verbondenheid is tussen de Kerk op aarde en de Kerk in de hemel: die gemeenschap van de heiligen die bijzonder ervaren wordt in de liturgie. vgl: Lumen Gentium, 49-51[[[617|49-51]]]

Wanneer wij bidden voor de overledenen en de voetstappen volgen van hen die reeds als leerlingen van Jezus hebben geleefd, worden ook wij gedragen op onze weg en verdiept zich onze aanbidding van God. Door dezelfde Geest getekend en verenigd in dezelfde liturgie, verenigen wij ons met allen die ons in het geloof zijn voorgegaan om de allerheiligste Drie-eenheid te loven en te verheerlijken.

Wij zijn de concilievaders dankbaar dat zij ons opnieuw gewezen hebben op deze zo belangrijke en mooie dimensie van het christelijk leven, en laten wij proberen haar te voeden in ons eigen bestaan.

Aan allen mijn zegen!