Wees bouwers van echte vrede

Spontane begroeting in de universiteitskapel
Goedemorgen! Een groet aan iedereen, aan de rector, aan Zijne Eminentie, aan de hulpbisschoppen, aan jullie allemaal, studenten, en aan de professoren!

Ik wilde dit bezoek vanochtend hier in de kapel beginnen, in deze prachtige kerk, een ontmoetingsplaats met de Heer. Want in de eerste plaats is mijn bezoek vanochtend een pastoraal bezoek: de universiteit een beetje leren kennen, jullie leren kennen, jullie kunnen begroeten en een kort moment in het geloof met jullie delen. Wie onderzoekt, wie studeert, wie de waarheid zoekt, zoekt uiteindelijk God, zal God ontmoeten, zal God juist vinden in de schoonheid van de schepping, in de vele vormen waarin God zijn stempel heeft willen drukken, in alles wat wij zijn, vooral als zonen en dochters van God, schepselen gemaakt naar zijn beeld, maar ook in zijn schepping.

Het is dus een mooi moment vandaag om iets te delen met de universitaire gemeenschap, in dit studiecentrum..., ik geloof dat het het grootste in heel Europa is. En dus is het echt een zegen, een geschenk van God, om hier te zijn en dit moment te beleven, wetende dat het God is die ons heeft geroepen, dat het God is die deze prachtige schepping aan ons allen heeft geschonken. Ik wens jullie niet alleen een goede dag, maar ook veel succes met jullie studie, en dat deze tijd die jullie aan deze universiteit doorbrengen voor jullie allen werkelijk een ontmoeting met God en met de schoonheid van het leven mag zijn.

Nu geef ik jullie de zegen, daarna zetten we het bezoek voort naar andere plekken van de universiteit.

(Zegen)

Goed, een fijne dag, dank aan jullie! Dank voor het warme welkom!

Toespraak van de Heilige Vader

Geachte rector,
politieke en civiele autoriteiten,
geachte docenten, onderzoekers en technisch-administratief personeel
en, bovenal, beste studenten!

Ik heb de uitnodiging om de universitaire gemeenschap van La Sapienza – Universiteit van Rome te ontmoeten met grote vreugde aanvaard. Uw universiteit onderscheidt zich als een centrum van excellentie in verschillende disciplines en tegelijkertijd door haar inzet voor het recht op onderwijs, ook voor mensen met minder financiële middelen, mensen met een handicap, gedetineerden en mensen die uit oorlogsgebieden zijn gevlucht. Ik waardeer het bijvoorbeeld zeer dat het bisdom Rome en La Sapienza een overeenkomst hebben ondertekend voor de opening van een humanitaire universiteitscorridor vanuit de Gazastrook. Het is dan ook belangrijk voor mij, die sinds iets meer dan een jaar bisschop van Rome ben, om u te kunnen ontmoeten. Met het hart van een herder wil ik mij eerst tot de studenten richten en daarna tot de docenten.

De lanen van de universiteitsstad, die ik heb afgelegd om hier te komen, worden dagelijks doorkruist door vele jongeren, vervuld van tegenstrijdige gevoelens. Ik stel me voor dat jullie soms zorgeloos zijn, blij met jullie eigen jeugd die, zelfs in een onrustige wereld die getekend is door vreselijke onrechtvaardigheden, jullie het gevoel geeft dat de toekomst nog geschreven moet worden en dat niemand die van jullie kan afnemen. Welnu, de studie die jullie volgen, de vriendschappen die in deze jaren ontstaan en de ontmoeting met verschillende denkers zijn een belofte van wat ons zelf ten goede kan veranderen, nog voordat de werkelijkheid om ons heen verandert. Wanneer het verlangen naar waarheid uitmondt in onderzoek, getuigt onze moed in de studie van de hoop op een nieuwe wereld.

Jullie weten dat ik spiritueel verbonden ben met Sint-Augustinus, die een onrustige jongeman was: hij maakte ook ernstige fouten, maar niets ging verloren van zijn passie voor schoonheid en wijsheid. In dit verband deed het me deugd om van jullie een groot aantal vragen te ontvangen: honderden! Het is natuurlijk niet mogelijk om ze allemaal te beantwoorden, maar ik houd ze in gedachten en wens iedereen toe dat er meer gelegenheden komen om met elkaar in gesprek te gaan. Ook daarom zijn er op de universiteit pastoraatsdiensten, waar het geloof jullie vragen tegemoetkomt.

Maar onrust heeft ook een trieste kant: we mogen niet verbergen dat veel jongeren het slecht hebben. Iedereen maakt moeilijke periodes door; sommigen kunnen echter de indruk hebben dat die nooit eindigen. Tegenwoordig hangt dit steeds meer samen met de chantage van verwachtingen en de prestatiedruk. Het is de alomtegenwoordige leugen van een vertekend systeem, dat mensen reduceert tot cijfers, de concurrentie aanwakkert en ons overlaat aan een spiraal van angst. Juist dit spirituele onbehagen van veel jongeren herinnert ons eraan dat we niet de som zijn van wat we bezitten, noch een willekeurig samengesteld geheel van een kosmos die niet in staat is om te spreken. Wij zijn een verlangen, geen algoritme! Juist deze bijzondere waardigheid van ons brengt mij ertoe twee vragen met jullie te delen.

Aan jullie jongeren stelt dit onbehagen de vraag: "Wie ben je?" Onszelf zijn is immers de kenmerkende taak van het leven van elke man en elke vrouw. "Wie ben je?" is de vraag die we elkaar stellen; de vraag die we stilzwijgend aan God stellen; de vraag die alleen wijzelf kunnen beantwoorden, voor onszelf, maar waarop we nooit alleen kunnen antwoorden. Wij zijn onze banden, onze taal, onze cultuur: des te meer is het van vitaal belang dat de studiejaren een tijd zijn van grote ontmoetingen.

Daarom vraagt de jeugdige onrust aan de meer volwassenen: "Welke wereld laten we achter?". Een wereld die helaas verminkt is door oorlogen en oorlogstaal. Het gaat om een vervuiling van het verstand, die vanuit het geopolitieke vlak elke sociale relatie binnendringt. De simplificatie die vijanden creëert, moet dan ook worden gecorrigeerd, vooral op de universiteit, met aandacht voor complexiteit en een verstandig gebruik van het geheugen. Met name het drama van de twintigste eeuw mag niet worden vergeten. De kreet "nooit meer oorlog!" van mijn voorgangers, die zo in overeenstemming is met de afwijzing van oorlog zoals vastgelegd in de Italiaanse grondwet, spoort ons aan tot een geestelijk bondgenootschap met het rechtvaardigheidsgevoel dat in het hart van de jongeren woont, met hun roeping om zich niet te sluiten binnen ideologieën en nationale grenzen.

Zo is de afgelopen jaar de groei van de militaire uitgaven in de wereld, en met name in Europa, enorm geweest: noem een herbewapening die spanningen en onzekerheid vergroot, investeringen in onderwijs en gezondheidszorg uitput, het vertrouwen in de diplomatie ondermijnt en elites verrijkt die niets geven om het algemeen welzijn, geen "verdediging". Bovendien moet er toezicht worden gehouden op de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie in militaire en civiele context, opdat deze de menselijke keuzes niet van hun verantwoordelijkheid ontslaat en de tragiek van conflicten niet verergert. Wat er gebeurt in Oekraïne, in Gaza en de Palestijnse gebieden, in Libanon en in Iran, beschrijft de onmenselijke ontwikkeling van de relatie tussen oorlog en nieuwe technologieën in een spiraal van vernietiging. Studie, onderzoek en investeringen moeten in de tegenovergestelde richting gaan: ze moeten een radicaal "ja" tegen het leven zijn! Ja tegen het onschuldige leven, ja tegen het jonge leven, ja tegen het leven van de volkeren die om vrede en gerechtigheid roepen!

Een tweede front van gezamenlijke inzet betreft de ecologie. Zoals paus Franciscus ons in de encycliek Laudato si' heeft gezegd: "Er bestaat een zeer sterke wetenschappelijke consensus die erop wijst dat we te maken hebben met een zorgwekkende opwarming van het klimaatsysteem" (nr. 23). Sindsdien is er meer dan een decennium verstreken en, afgezien van goede voornemens en enkele inspanningen in die richting, lijkt de situatie niet te zijn verbeterd.

In dit scenario moedig ik vooral jullie, beste jongeren, aan om niet toe te geven aan berusting, maar in plaats daarvan onrust om te zetten in profetie. Vooral wie gelooft, weet dat de geschiedenis niet onontkoombaar in de handen van de dood valt, maar altijd, wat er ook gebeurt, wordt bewaakt door een God die leven uit het niets schept, die geeft zonder te nemen, die deelt zonder te verbruiken. Juist de implosie van een bezitterig en consumptief paradigma maakt vandaag de weg vrij voor het nieuwe dat al ontkiemt: bestudeer, cultiveer en bewaar de gerechtigheid! Wees samen met mij en vele broeders en zusters ambachtslieden van de ware vrede: een ongewapende en ontwapenende vrede, nederig en volhardend, werkend aan de eendracht tussen de volkeren en de zorg voor de aarde.

Er is behoefte aan al jullie intelligentie en moed. Jullie kunnen namelijk degenen die jullie zijn voorgegaan helpen om een authentieke horizon van zingeving te herstellen, zodat we niet blijven steken bij de zoveelste, vluchtige momentopname van de situatie waarin we ons bevinden. We moeten de overstap maken van hermeneutiek naar actie: zo weinig gewaardeerd door een samenleving met steeds minder kinderen, getuig dat de mensheid in staat is tot een toekomst, wanneer zij die met wijsheid opbouwt.

Jullie universiteit, die een goddelijke naam draagt, is een plaats van studie en een centrum van experimenten, dat al eeuwenlang kritisch denken vormt. Jullie docenten kunnen in het bijzonder een vruchtbaar contact met de geesten en harten van jongeren cultiveren: het is zeker een veeleisende verantwoordelijkheid, maar ook een opwindende. Het is van het grootste belang om in jullie studenten te geloven. Vraag jezelf daarom vaak af: heb ik vertrouwen in hen?

Lesgeven is een vorm van naastenliefde, net zoals het helpen van een migrant op zee, een arme op straat of een wanhopig geweten dat moet zijn. Het gaat erom het menselijk leven altijd en onder alle omstandigheden lief te hebben, de mogelijkheden ervan te waarderen, zodat men het hart van jongeren aanspreekt, zonder alleen op hun kennis te richten. Lesgeven wordt dan het getuigen van waarden met het leven: het is zorg voor de werkelijkheid, het is een gevoel van openheid voor wat men nog niet begrijpt, het is de waarheid spreken. Wat voor zin zou het trouwens hebben om een onderzoeker of professional op te leiden die echter zijn eigen geweten, het gevoel voor rechtvaardigheid en het respect voor wat men niet kan en mag beheersen, niet cultiveert? Kennis dient immers niet alleen om professionele doelen te bereiken, maar ook om te onderscheiden wie men is. Door middel van colleges, stages, interactie met de stad, scripties en promoties kan elke student steeds nieuwe motivatie vinden, en orde scheppen tussen studie en leven, tussen middelen en doelen.

Geliefden, terwijl ik u aanmoedig tot deze dagelijkse oefening, wil mijn bezoek een teken zijn van een nieuw onderwijssamenwerkingsverband tussen de Kerk in Rome en uw prestigieuze universiteit, die juist binnen de Kerk is ontstaan en gegroeid. Ik verzeker u allen van mijn gebed, en roep van harte de zegen van de Heer af over de hele gemeenschap van La Sapienza. <br><br>Dank u wel!