5. Over het fundament van de apostelen. De Kerk in haar hiërarchische dimensie

Beste broeders en zusters, goedemorgen en welkom!

We gaan verder met onze catechese over de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie, met een toelichting op de dogmatische constitutie Lumen Gentium[617] over de Kerk. Nadat we haar hebben voorgesteld als het Volk van God, zullen we vandaag haar hiërarchische vorm bekijken.

De katholieke Kerk is gegrondvest op de apostelen, die Christus heeft aangesteld als de levende pilaren van Zijn mystieke Lichaam, en bezit een hiërarchische structuur die werkt ten dienste van de eenheid, de zending en de heiliging van al haar leden. Deze heilige Orde is voor altijd gegrondvest op de apostelen (Ef 2, 20; Openb. 21, 14)[[b:Ef 2, 20; Openb. 21, 14]], als gezaghebbende getuigen van de verrijzenis van Jezus (Hand. 1, 22; 1 Kor. 15, 7)[[b:Hand. 1, 22; 1 Kor. 15, 7]] en door de Heer zelf op zending in de wereld gezonden. (Mc. 16, 15; Mt. 28, 19)[[b:Mc. 16, 15; Mt. 28, 19]] Aangezien de apostelen geroepen zijn om de heilsleer van de Meester getrouw te bewaren (2 Tim. 1, 13-14)[[b:2 Tim. 1, 13-14]], dragen zij hun ambt over aan mannen die, tot de wederkomst van Christus, de Kerk blijven heiligen, leiden en onderwijzen "via hun opvolgers in het pastoraal ambt." Catechismus van de Katholieke Kerk, 857[[1|857]]

Deze apostolische opvolging, gegrondvest op het Evangelie en de Traditie, wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk III van Lumen Gentium[617|+37], getiteld "Over de hiërarchische structuur van de Kerk en in het bijzonder over het episcopaat". Het Concilie leert dat de hiërarchische structuur geen menselijke constructie is, functioneel voor de interne organisatie van de Kerk als sociaal lichaam vgl: Lumen Gentium, 8[[[617|8]]], maar een goddelijke instelling waarvan het doel is de door Christus aan de apostelen gegeven zending tot het einde der tijden voort te zetten.

Het feit dat dit thema in hoofdstuk III[617|+37] aan de orde komt, nadat de eerste twee hoofdstukken de essentie zelf van de Kerk hebben behandeld cf. Acta Synodalia III/1,...cf. Acta Synodalia III/1, 209–210, impliceert niet dat de hiërarchische constitutie een later element is ten opzichte van het Volk van God: zoals het decreet Ad Gentes[703] opmerkt, "zo werden de apostelen de kiem van het nieuwe Israël en tevens de oorsprong van de heilige Hiërarchie." Ad Gentes Divinitus, 5[[703|5]], in zoverre zij de gemeenschap vormden van degenen die door het Paasmysterie van Christus waren verlost, opgericht als middel tot heil voor de wereld.

Om de bedoeling van het Concilie te begrijpen, is het raadzaam de titel van hoofdstuk III van Lumen Gentium[617|+37] zorgvuldig te lezen, waarin de fundamentele structuur van de Kerk wordt uitgelegd, ontvangen van God de Vader via de Zoon en tot voltooiing gebracht door de uitstorting van de Heilige Geest. De concilievaders wilden niet de institutionele elementen van de Kerk presenteren, zoals het zelfstandig naamwoord "constitutie" zou kunnen impliceren indien begrepen in de moderne zin. Het document concentreert zich in plaats daarvan op het "ambtelijk of hiërarchisch priesterschap", dat "in wezen en niet alleen in graad" verschilt van het algemene priesterschap van de gelovigen, waarbij wordt herinnerd dat deze laatste "niettemin onderling verbonden zijn: elk op zijn eigen bijzondere wijze is het een deelname aan het ene priesterschap van Christus." Lumen Gentium, 10[[617|10]] Het Concilie behandelt dus het ambt dat is toevertrouwd aan mannen die zijn begiftigd met sacra potestas, heilige macht vgl: Lumen Gentium, 18[[[617|18]]] voor dienst in de Kerk: het richt zich in het bijzonder op het episcopaat Lumen Gentium, 18-27[[617|18-27]], vervolgens op het priesterschap Lumen Gentium, 28[[617|28]] en het diaconaat Lumen Gentium, 29[[617|29]] als graden van het ene sacrament van de Wijding.

Met het bijvoeglijk naamwoord "hiërarchisch" wil het Concilie dus de heilige oorsprong van de apostolische bediening in het handelen van Jezus, de Goede Herder, aangeven, evenals de interne verhoudingen ervan. De bisschoppen, in de eerste plaats, en via hen de priesters en diakens, hebben taken (in het Latijn munera) ontvangen die hen leiden tot de dienst aan "allen die tot het volk van God behoren", opdat zij, "vrij en op een geordende wijze naar een gemeenschappelijk doel toe werkend, tot het heil mogen komen." Lumen Gentium, 18[[617|18]]

Lumen Gentium[617] herinnert herhaaldelijk en nadrukkelijk aan het collegiale en gemeenschappelijke karakter van deze apostolische zending, en bevestigt dat de "taak die de Heer aan de herders van Zijn volk heeft toevertrouwd, een ware dienst is, die in de heilige geschriften veelzeggend 'diakonia' of ambt wordt genoemd." Lumen Gentium, 24[[617|24]] We kunnen daarom begrijpen waarom de heilige Paulus VI de hiërarchie voorstelde als een realiteit "voortgekomen uit de liefde van Christus, om de rijkdom aan geloof, voorbeelden, voorschriften en charismatische gaven die Christus aan Zijn Kerk heeft nagelaten, te vervullen, te verspreiden en de ongeschonden en vruchtbare overdracht ervan te waarborgen." Acta Synodalia III/1, 147[[200]]

Beste zusters en broeders, laten we tot de Heer bidden dat Hij Zijn Kerk dienaren mag zenden die branden van evangelische naastenliefde, toegewijd aan het welzijn van alle gedoopten, en moedige missionarissen in alle delen van de wereld.