Het is niet de Kerk die aantrekt, maar Christus.

Beste broeders,

Ik ben zeer verheugd u allemaal te mogen verwelkomen. Dank u voor jullie aanwezigheid! Moge de Heilige Geest, die we hebben aangeroepen, ons leiden tijdens deze twee dagen van bezinning en dialoog.

Ik vind het zeer betekenisvol dat we bijeen zijn gekomen in het Consistorie op de dag na het hoogfeest van de Openbaring van de Heer, en ik wil ons werk inleiden met een voorstel dat juist uit dit mysterie is ontleend.

De liturgie herhaalde de altijd actuele oproep van de profeet Jesaja: "Sta op en schitter, want uw licht is gekomen, de glorie van Jahwe gaat over u op. En zie, de duisternis bedekt de aarde en donkerte de volken, maar over u gaat Jahwe lichtend op, zijn glorie verschijnt over u. En volkeren komen naar uw licht, koningen naar de glans van uw dageraad" (Jes. 60, 1-3)[b:Jes. 60, 1-3].

Deze woorden doen denken aan het begin van de Constitutie over de Kerk van het Tweede Vaticaans Concilie. Ik zal de eerste alinea in zijn geheel voorlezen: "Christus is het licht der volkeren en daarom verlangt deze heilige Synode, bijeen in de Heilige Geest, vurig om de hele mensheid dat licht van Christus te brengen dat schittert op het gelaat van de Kerk, door zijn Evangelie aan alle schepselen te verkondigen. (Mc. 16, 15)[[b:Mc. 16, 15]] Aangezien de Kerk in Christus een sacrament is – dat wil zeggen een teken en instrument van de gemeenschap met God en van de eenheid van het hele menselijke geslacht – stelt zij hier, ten behoeve van de gelovigen en de hele wereld, voor om haar eigen aard en universele zending duidelijker te beschrijven, in de traditie die door eerdere concilies is vastgelegd. De huidige situatie maakt deze taak van de Kerk nog urgenter, opdat alle mensen, die tegenwoordig steeds nauwer met elkaar verbonden zijn door sociale, technische en culturele banden, volledige eenheid in Christus mogen bereiken." Lumen Gentium, 1[[617|1]]

Hoewel er eeuwen tussen zitten, kunnen we zeggen dat de Heilige Geest dezelfde visie heeft geïnspireerd in de profeet en in de concilievaders, namelijk de visie van het licht van de Heer dat de heilige stad verlicht – eerst Jeruzalem, daarna de Kerk. De leiding van dit licht stelt alle volkeren in staat om te wandelen te midden van de duisternis van de wereld. Wat Jesaja figuurlijk aankondigde, erkent het concilie in de volledig geopenbaarde werkelijkheid van Christus, het licht der volkeren.

We kunnen het pontificaat van de heilige Paulus VI en de heilige Johannes Paulus II begrijpen binnen dit conciliaire perspectief, dat het mysterie van de Kerk volledig binnen het mysterie van Christus ziet en dus de evangeliserende missie begrijpt als een uitstraling van de onuitputtelijke energie die vrijkomt door de centrale gebeurtenis van de heilsgeschiedenis.

De pausen Benedictus XVI en Franciscus vatten deze visie op hun beurt samen in één woord: "aantrekkingskracht". Paus Benedictus verwees hiernaar in zijn preek bij de opening van de conferentie van Aparecida in 2007, toen hij zei: "De Kerk houdt zich niet bezig met proselitisme. In plaats daarvan groeit zij door 'aantrekkingskracht': net zoals Christus 'allen tot zich trekt' door de kracht van zijn liefde, die culmineert in het offer van het kruis, zo vervult de Kerk haar missie in de mate dat zij, in eenheid met Christus, al haar werken verricht in spirituele en praktische navolging van de liefde van haar Heer." Een wonderbaar visioen, 6[[6778|6]] Paus Franciscus was het hier volledig mee eens en herhaalde dit meerdere malen in verschillende contexten.

Vandaag kom ik met vreugde op dit thema terug en deel ik het met u. Ik nodig ons uit om goed te luisteren naar wat paus Benedictus aangaf als de 'kracht' die deze beweging van aantrekkingskracht aandrijft. Deze kracht is inderdaad Charis, het is Agape, het is de liefde van God die vlees geworden is in Jezus Christus en die, in de Heilige Geest, aan de Kerk wordt gegeven en al haar daden heiligt. Bovendien is het niet de Kerk die aantrekt, maar Christus; en als een christen of een kerkelijke gemeenschap aantrekt, dan is dat omdat door dat 'kanaal' het levensbloed van de naastenliefde stroomt dat uit het Hart van de Verlosser vloeit. Bovendien is het veelzeggend dat paus Franciscus begon met Evangelii Gaudium[4984] "over de verkondiging van het Evangelie in de wereld van vandaag" en eindigde met Dilexit Nos[9368] "over de menselijke en goddelijke liefde van het Hart van Jezus Christus".

De heilige Paulus schrijft: "De liefde van Christus laat ons geen rust" (2 Kor. 5, 14)[b:2 Kor. 5, 14]. Het werkwoord sunechei betekent dat de liefde van Christus ons drijft omdat zij ons bezit, ons omhult en ons betovert. Dit is de kracht die iedereen tot Christus aantrekt, zoals hij zelf heeft voorspeld: "En wanneer ik van de aarde zal zijn opgeheven, zal ik allen tot mij trekken" (Joh. 12, 32)[b:Joh. 12, 32]. In de mate dat wij elkaar liefhebben zoals Christus ons heeft liefgehad, behoren wij tot hem, zijn wij zijn gemeenschap en kan hij anderen tot zich blijven trekken door ons. In feite is alleen liefde geloofwaardig; alleen liefde is betrouwbaar. vgl.H.U. Von Balthasar,Glaubha...vgl.H.U. Von Balthasar,Glaubhaft ist nur Liebe, Johannes Verlag, Einsiedeln 1963.

Terwijl eenheid aantrekt, verspreidt verdeeldheid. Het lijkt mij dat de natuurkunde dit ook bevestigt, zowel op microscopisch als op macroscopisch niveau. Om een echt missionaire Kerk te zijn, een Kerk die in staat is te getuigen van de aantrekkingskracht van de liefde van Christus, moeten we daarom allereerst zijn gebod in praktijk brengen, het enige dat hij ons gaf nadat hij de voeten van zijn leerlingen had gewassen: "Zoals Ik u heb liefgehad, zo moet ook gij elkaar liefhebben." Vervolgens voegt hij eraan toe: "Hieruit zullen allen kunnen opmaken, dat gij mijn leerlingen zijt: als gij de liefde onder elkaar bewaart." (Joh. 13, 34-35)[b:Joh. 13, 34-35]. De heilige Augustinus merkt op: "Daarom heeft Hij ons liefgehad, opdat ook wij elkaar zouden liefhebben. Door ons lief te hebben, heeft Hij ons de hulp gegeven die we nodig hebben om ons in wederzijdse liefde met elkaar te verbinden, en, verbonden door zo'n aangename band, zijn wij het lichaam van zo'n machtig Hoofd." 65, 2[[859]]

Beste broeders, ik wil hier beginnen met deze woorden van de Heer, voor ons eerste consistorie en in het bijzonder voor de collegiale reis die we met Gods genade mogen ondernemen. Wij zijn een zeer diverse groep, verrijkt door een breed scala aan achtergronden, culturen, kerkelijke en sociale tradities, vormings- en academische trajecten, pastorale ervaringen, om nog maar te zwijgen van persoonlijke kenmerken en eigenschappen. Wij zijn in de eerste plaats geroepen om elkaar te leren kennen en met elkaar in dialoog te gaan, zodat wij samen kunnen werken in dienst van de Kerk. Ik hoop dat wij kunnen groeien in gemeenschap en zo een model van collegialiteit kunnen bieden.

Vandaag zullen we in zekere zin die gedenkwaardige bijeenkomst voortzetten, die ik onmiddellijk na het conclaaf met velen van u heb mogen delen, in "een moment van gemeenschap en broederschap, van bezinning en uitwisseling, met als doel de paus te ondersteunen en te adviseren in de veeleisende verantwoordelijkheid van het besturen van de universele Kerk." Paus Leo XIV, Brief tot...Paus Leo XIV, Brief tot bijeenroeping van het buitengewone consistorie, 12 december 2025

De komende dagen zullen we de gelegenheid hebben om gezamenlijk na te denken over vier thema's: Evangelii Gaudium[4984], dat wil zeggen de missie van de Kerk in de wereld van vandaag; Praedicate Evangelium[6064], namelijk de dienst van de Heilige Stoel, in het bijzonder aan de particuliere Kerken; de synode en synodaliteit als instrument en stijl van samenwerking; en de liturgie, bron en hoogtepunt van het christelijk leven. Vanwege tijdgebrek en om een echt diepgaande analyse te bevorderen, zullen slechts twee van deze thema's specifiek worden besproken.

Hoewel elk van de eenentwintig groepen zal bijdragen aan de keuze die we zullen maken, zullen de groepen die verslag zullen uitbrengen de negen zijn die afkomstig zijn uit de lokale kerken, aangezien het voor mij natuurlijk gemakkelijker is om advies in te winnen bij degenen die in de Curie werken en in Rome wonen.

Ik ben hier om te luisteren. Zoals we tijdens de twee vergaderingen van de Bisschoppensynode van 2023 en 2024 hebben geleerd, impliceert de synodale dynamiek bij uitstek luisteren. Elk moment van deze aard is een gelegenheid om onze gedeelde waardering voor synodaliteit te verdiepen. "De wereld waarin we leven en die we geroepen zijn lief te hebben en te dienen, zelfs met al haar tegenstrijdigheden, vereist dat de Kerk de samenwerking op alle gebieden van haar missie versterkt. Het is precies deze weg van synodaliteit die God van de Kerk van het derde millennium verwacht." Viering van de 50e verjaardag van de oprichting van de Bisschoppensynode, 1[[6106|1]]

Deze anderhalve dag samen zal de weg wijzen voor ons verdere pad. We moeten niet tot een tekst komen, maar een gesprek voortzetten dat mij zal helpen bij het dienen van de missie van de hele Kerk.

Morgen zullen we de twee gekozen thema's bespreken, met de volgende vraag als leidraad: Als we kijken naar het pad van de komende één of twee jaar, welke overwegingen en prioriteiten zouden dan het handelen van de Heilige Vader en de Curie met betrekking tot elk thema kunnen sturen?

Dit zal onze werkwijze zijn: aandacht hebben voor het hart, de geest en de ziel van ieder; naar elkaar luisteren; alleen het belangrijkste punt kort en bondig naar voren brengen, zodat iedereen aan het woord kan komen. De oude Romeinen zeiden in hun wijsheid: Non multa sed multum! Ook in de toekomst zal deze manier van naar elkaar luisteren, de leiding van de Heilige Geest zoeken en samen op weg gaan, een grote steun blijven voor het Petrusambt dat mij is toevertrouwd. Zelfs de manier waarop we leren samenwerken, in broederlijkheid en oprechte vriendschap, kan iets nieuws voortbrengen, iets dat zowel het heden als de toekomst in beeld brengt.

Moge de Heilige Geest ons altijd leiden en moge de Maagd Maria, Moeder van de Kerk, ons bijstaan.